Ryż - który najlepszy? Rodzaje i właściwości

Idąc na zakupy, na półce sklepowej, widzimy różne gatunki ryżu. Chociaż na polskich stołach króluje ziemniak, to jednak coraz częściej decydujemy się też na ryż. Jest łatwy w przygotowaniu, ale też i pożywny. Dobrze smakuje np. z kurczakiem, warzywami, ale i w sałatce, czy w deserze. Często stanowi bazę potraw tzw. jednogarnkowych. Ryż ma wiele zalet i uprawiany jest od starożytności, kiedy to już wtedy doceniano jego właściwości odżywcze i zdrowotne, a jest ich niemało. 

Różne gatunki ryżu

Na świecie istnieje wiele gatunków ryżu. Różnią się między sobą zawartością błonnika, skrobi, składników mineralnych oraz witamin. Także zastosowaniem, kolorem, wyglądem ziarenek, smakiem, czasem przygotowania i wieloma innymi cechami.
Ryż to produkt zbożowy. Jest podstawą wyżywienia połowy ludzkości na całym świecie. Otrzymywany jest z ziaren ryżu siewnego i znalazł on szerokie zastosowanie w dietach lekkostrawnych, jak również w diecie bezglutenowej, dostarcza energii i zaspokaja głód. Największym producentem ryżu od wielu lat są Chiny, Indie i Indonezja, gdzie odnotowuje się największe światowe spożycie tego produktu. W Azji ryż znaczy tyle, co chleb i ziemniaki w Europie.

Niezależnie od odmiany ryż jest produktem bezglutenowym, może być spożywany przez osoby cierpiące na nietolerancję glutenu, tak samo, jak i wszystkie produkty z niego wytwarzane np. mąka, mleko. Co warto podkreślić, nie zawiera żadnych alergenów.

Więc który wybrać? Jakie ma właściwości?

I tak. Ryż:

• jest źródłem węglowodanów, białka, ale niepełnowartościowego, tłuszczów wielonienasyconych, błonnika,
• bogaty jest w magnez, cynk, fosfor, żelazo, mangan, miedź, selen oraz posiada witamin z grupy B (B1, B2, PP, B5, B6, kwas foliowy),
• jest lekkostrawny, dlatego polecany jest osobom będącym na diecie, 
• ma pozytywny wpływ na trawienie, wykazuje właściwości przeciwbiegunkowe,
• pomaga obniżyć poziomu cholesterolu, tym samym warto go  stosować w swojej diecie w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych,
• to źródło węglowodanów, dlatego poleca się go sportowcom, którzy ze względu na wzmożony wysiłek powinni przyjmować produkty bogate w węglowodany,
• pomaga regulować poziom cukru we krwi.

Poszczególne gatunki ryżu mogą się różnić między sobą:

• kształtem ziarna,
• stopniem oczyszczenia,
• wartością odżywczą,
• smakiem,
• zawartością skrobii, czyli amylopektyny (im więcej amylopektyny, tym ryż po ugotowaniu bardziej się klei)
• wchłanianiem wody i pęcznieniem. 

Ryż biały, czy brązowy?

W Polsce najbardziej popularny jest ryż biały, ale ma jeden minus. Zawiera on najmniejszą ilość składników odżywczych w porównaniu z ryżem brązowym. Zboże to się suszy, obłuskuje się ziarenka z osłonki bogatej w błonnik, a następnie zostaje on wypolerowany. Biały ryż ma niewielką ilość błonnika i składników odżywczych. Posiada dłuższy okres do spożycia, jest niedrogi i szybko się gotuje, ok. 10-15min.

Brązowy ryż jest bardziej wartościowy w porównaniu do białego. W procesie produkcji ziarna ryżu zostają pozbawione tylko najbardziej zewnętrznej okrywy. Zawiera więcej węglowodanów, więcej błonnika, białka i dwukrotnie więcej tłuszczu.

Ryż brązowy w porównaniu do białego, jest bardziej pożywny. Pozostawia na dłużej uczucie sytości. Pomaga osobom, które mają podwyższony poziom cholesterolu. Reguluje pracę jelit, wspomaga przemianę materii.

Ze względu na niski indeks glikemiczny poleca się go diabetykom. 

Ryż brązowy wymaga też dłuższego czasu gotowania. Ma krótszy termin ważności, gdyż ze względu na większą ilość tłuszczu, które po kontakcie z powietrzem szybko się utleniają i jełczeją. To są też powody, tego, że ryż brązowy jest mniej popularny jak ryż biały.

Oprócz ryżu białego i brązowego, mamy też ryż czerwony i czarny.

Ryż czerwony jest ryżem niełuskanym. Podobny jest do ryżu brązowego, ale wyróżnia go czerwona barwa łupiny. Ma lekko orzechowy smak oraz bogactwo składników odżywczych. Ryż czerwony charakteryzuje się właściwościami antynowotworowymi, jest lekkostrawny. Ma niski indeks glikemiczny, daje na dłużej uczucie sytości.

Ryż czarny również posiada orzechowy smak. Uprawiany jest w Indonezji i Tajlandii. Zawiera dużą ilość błonnika co ryż brązowy, dużo m.in. żelaza, ale też wapnia, cynki, magnezu, witaminy E i innych przeciwutleniaczy. W porównaniu do innych gatunków ryżu zawiera mniej cukrów i mniej sodu. Ze względu na zawartość przeciwutleniaczy, czarny ryż może zapobiegać rozwojowi nowotworów, jak i innych chorób cywilizacyjnych. Działa przeciwzapalnie, opóźnia procesy starzenia się organizmu, pomocny diabetykom. Ma wpływ również na obniżenie poziomu cholesterolu i trójglicerydów. Wykorzystywany jest do dań orientalnych i egzotycznych oraz jako składnik do różnego rodzaju sałatek.

Jakie jeszcze mamy rodzaje ryżu?

Do najpopularniejszych rodzajów ryżu należą: ryż basmati, jaśminowy, ryż do sushi. Mamy też ryż okrągły i długoziarnisty.

Ryż basmati

Coraz większym zainteresowaniem cieszy się też ryż basmati. Rośnie on u podnóża Himalajów. Rewelacyjnie komponuje się z białym mięsem. Jest on lekki, puszysty, a jego długie ziarenka nie sklejają się podczas gotowania.

Ryż jaśminowy

Jest odmianą ryżu białego, długoziarnistego. Cechuje się charakterystycznym, jaśminowym posmakiem i aromatem, na co wskazuje sama nazwa. Najczęściej wykorzystywany do potraw kuchni azjatyckiej, tajskiej oraz do potraw na słodko. 

Ryż do sushi

Posiada bardzo krótkie ziarenka i mocno klei się podczas gotowania. Te cechy sprawiają, że jest idealny do sporządzenia chińskich maków oraz innych rodzajów sushi.

Ryż długoziarnisty

Ten gatunek ryżu jest u nas popularny. Charakteryzuje się wąskimi ziarnami, mają ok 7mm, a po ugotowaniu nie skleja się, pozostaje sypki.

Ryż okrągły

Ziarna ryżu okrągłego mają długość ok. 5mm. Ten gatunek zawiera duże ilości amylopektyny, po ugotowaniu ryż ten się skleja. Najbardziej popularny jest w Azji. Tam najczęściej przyrządza się z niego sushi, risotto i paele. Ryż okrągły łatwo się je pałeczkami.

Opisane gatunki ryżu są najbardziej popularne. Różnorodność jest duża. Możemy mieć w domu różne rodzaje i kolorów ryżu i sporządzać różne dania, które na pewno szybko się nam nie znudzą.

Jest wiele przepisów z wykorzystaniem ryżu. Można z mięsem, najczęściej jest to kurczak, z warzywami, w sosach, w sałatce, na mleku.

Z ciekawostek

• ryż będzie smaczniejszy, jeśli ugotujemy go w wywarze z warzyw, bulionie, soku pomidorowym lub mieszaninie wody i wina,
• aby ryż nie wykipiał, do wody, w której się gotuje, dodajemy odrobinę masła,
• jeśli chcemy, by po ugotowaniu ryż pozostał śnieżnobiały, dodajemy kilka kropli soku cytrynowego do wody, w której gotujemy ryż,
• jeśli ryż po ugotowaniu jest zbyt wilgotny, suszymy go na blasze w piekarniku przez 10 minut.